Czym jest chemioterapia i jak działa?

Czym jest chemioterapia i jak działa? obraz

Czym jest chemioterapia i jak działa?

Chemioterapia to leczenie stosowane w celu ograniczenia rozrostu lub zabicia komórek nowotworowych. Działanie chemioterapii polega na zapobieganiu szybkiemu namnażaniu się komórek nowotworowych; może jednak źle wpływać lub zabijać inne szybko przyrastające komórki (jak nabłonek jamy ustnej, jelit, a także komórki włosów, paznokci i białe krwinki), co może prowadzić do wielu działań niepożądanych.1–3

Cel chemioterapii i znalezienie właściwego dla Ciebie sposobu leczenia

Chemioterapia stosowana jest w celu leczenia i kontrolowania raka oraz zmniejszenia guzów przed operacją chirurgiczną lub radioterapią.1 Z chemioterapii korzysta się również przy leczeniu raka, który rozprzestrzenił się na inne części ciała (rak z przerzutami) lub który pojawił się ponownie po wyleczeniu (rak nawrotowy).1

Plany chemioterapii tworzy się w oparciu o następujące czynniki:

  • Rodzaj nowotworu1
  • Rozmiar i lokalizacja guza oraz czy guz jest ciągle w tym samym miejscu, czy rozprzestrzenił się na inne części organizmu; czynniki te określają stopień zaawansowania (fazę) raka1
  • Wiek, ogólny stan zdrowia i inne czynniki medyczne1
  • Wszelkie wcześniejsze leczenie raka i zdolność radzenia sobie z pewnymi działaniami niepożądanymi1

Gdy Twój lekarz rozważy powyższe informacje, określi, czy najlepszym dla Ciebie sposobem leczenia będzie sama chemioterapia, czy powinna być połączona z innymi metodami leczenia, jak radioterapia, operacja chirurgiczna lub nowe rozwiązania, jak terapia celowana czy immunoterapia.1

Omów opcje leczenia z wykorzystaniem chemioterapii i jego możliwe działania niepożądane ze swoją pielęgniarką lub lekarzem.4 Aby dowiedzieć się więcej o skutkach stosowania chemioterapii, przeczytaj artykuł Życie z rakiem i poza rakiem.

Określanie celu chemioterapii

Lekarze mogą stosować chemioterapię na różne sposoby. Może być ona na przykład wykorzystywana:

  • W celu zmniejszenia guza przed operacją chirurgiczną lub radioterapią (chemioterapia neoadjuwantowa)1,5
  • W celu likwidacji wszelkich ewentualnych pozostałych po operacji chirurgicznej lub radioterapii komórek nowotworowych (chemioterapia adjuwantowa)1
  • Stosowana oddzielnie, w celu leczenia raka krwi lub układu limfatycznego (monoterapia)1,5
  • W przypadku raka nawrotowego lub raka, który rozprzestrzenił się na inne części ciała1,5
  • By złagodzić objawy nowotworu1,5

Pytania dotyczące chemioterapii, jakie należy zadać

Nie wahaj się rozmawiać ze swoim lekarzem o chemioterapii i upewnij się, że rozumiesz wszystkie przekazane Ci informacje, nawet jeśli będziesz musiał powtórzyć pytanie.4 Podczas tych rozmów przydatna może okazać się obecność przyjaciela czy członka rodziny, który pomoże Ci notować i przypomni o pytaniach, jakie powinieneś zadać.

Warto poruszyć następujące kwestie:4

  • Jakie są najlepsze metody leczenia występującego u mnie nowotworu o określonym stopniu zaawansowania?
  • Jak długo potrwa leczenie?
  • Jakie są moje szanse na wyzdrowienie przy stosowaniu tego leczenia?
  • Po czym poznam, że leczenie przynosi efekt?
  • Jakie są możliwe działania niepożądane tego leczenia?
  • Czy z leczeniem tym wiążą się jakiekolwiek długotrwałe działania niepożądane?
  • Czy leczenie to wpłynie na płodność?

Jak będzie podawana chemioterapia?

Chemioterapię można aplikować na kilka sposobów:

  • Doustnie: jako pigułki, kapsułki lub płyny do połykania2,6
  • Dożylnie: podawana jest bezpośrednio do żyły za pomocą strzykawki lub kroplówki2
  • Domięśniowo: wstrzykiwana jest w mięsień, zazwyczaj w ramię, udo lub brzuch7
  • Podskórnie: wstrzykiwana jest pod skórę, zazwyczaj w ramię, udo lub brzuch7
  • Dootrzewnowo: wstrzykiwana jest do jamy otrzewnowej, gdzie znajdują się jelita, żołądek i wątroba2
  • Dotętniczo: wstrzykiwana jest do tętnicy, która prowadzi do guza8
  • Miejscowo: jako maść, którą wciera się w skórę9

Jeśli przepisano Ci doustną chemioterapię, upewnij się, że przyjmujesz leki dokładnie tak, jak zalecił Twój lekarz lub pielęgniarka i że przechowujesz je zgodnie z instrukcjami.6

Częstotliwość

To, jak często otrzymujesz chemioterapię, zależy od rodzaju leczenia, jakiego wymaga Twój typ nowotworu. Wiele osób, na przykład, przyjmuje chemioterapię w „cyklach“: po okresie dawkowania leków następuje „odpoczynek”, podczas którego organizm ma szansę się zregenerować i odbudować zdrowe komórki.10 Można, na przykład, przyjmować leki przez tydzień, po czym następuje 3-tygodniowy okres przerwy, w którym nie podaje się żadnych preparatów. Łącznie te 4 tygodnie tworzą jeden cykl chemioterapii.11

Sposób przyjmowania chemioterapii jest dostosowany do indywidualnych potrzeb każdego pacjenta.10,11 Nie martw się, jeśli zauważysz, że ktoś cierpiący na ten sam rodzaj nowotworu jak Twój otrzymuje leczenie w inny sposób niż Ty.

Jeśli masz pytania lub obawy związane z chemioterapią, nie wahaj się poprosić swoją pielęgniarkę lub lekarza o radę.

Słowniczek

Literatura

  1. Cancer.Net. Understanding chemotherapy. Accessed November 2015.
  2. National Cancer Institute. Chemotherapy. Accessed November 2015.
  3. Cancer Research UK. How chemotherapy works. Accessed November 2015.
  4. National Cancer Institute. Questions to ask about your doctor about your treatment. Accessed November 2015.
  5. Macmillan. What is chemotherapy? Accessed November 2015.
  6. American Cancer Society. Oral chemotherapy: what you need to know. Accessed November 2015.
  7. Cancer Research UK. Ways of having chemotherapy. 2015. Accessed November 2015.
  8. Cancer Treatment Centers of America. Intra-arterial chemotherapy. Accessed November 2015. 
  9. Macmillan. What is topical chemotherapy for skin cancer? Accessed November 2015.
  10. Macmillan. Planning your chemotherapy treatment. Accessed November 2015.
  11. Cancer Research UK. Why plan chemotherapy. Accessed November 2015.